Halka açık infaz tartışması
ABD ordusu, 1961'den bu yana ilk kez bir askeri idam gerçekleştirmeye hazırlanıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth'in açıklamaları, infazın halka açık olacağını duyurmasıyla ülkede yoğun tartışmalara yol açtı.
5 Ekim tarihinde Pentagon'dan yapılan açıklamada, Başkan Donald Trump'ın 2009 yılında Texas'taki Fort Hood Üssü'nde 13 kişiyi öldüren eski binbaşı Nidal Hasan'ın kurşuna dizilerek idam edilmesini onayladığı bildirilmişti. Askeri Adalet Yasası uyarınca askeri infazlar başkanın onayını gerektiriyor.
Savunma Bakanı Hegseth, Real America's Voice'a verdiği röportajda dikkat çeken bir açıklama yaptı. Hegseth, Hasan'ın infazının kamuoyuna açık olacağını belirterek,
İnsanların bunu izleyebilmesini sağlayacağız. Kamuoyuna açık olacak. Çünkü insanların bu tür şeylerin ciddi sonuçları olduğunu anlamaları gerekiyorifadelerini kullandı.
Açıklamada, infazın kimlere açık olacağı, internet veya televizyon yayını yapılıp yapılmayacağı ya da sadece belirli kişilerin katılımına izin verilip verilmeyeceği konusunda netlik bulunmuyor.
90 yıllık bir rekor
ABD'de en son halka açık idam 1936 yılında Kentucky eyaletinin Owensboro şehrinde gerçekleşmişti. Rainey Bethea adlı mahkum asılarak idam edilmiş ve bu infaz tahminen 15.000 ila 20.000 kişi tarafından izlenmişti. Kentucky yasalarına göre o dönemde tecavüz suçu halka açık asma cezasını gerektirirken, cinayet suçu eyalet cezaevinde elektrikli sandalyeyle infazı öngörüyordu.
ABD ordusunda kurşuna dizilerek yapılan son infaz ise 31 Ocak 1945 tarihinde Fransa'da gerçekleşmişti. İkinci Dünya Savaşı sırasında firar eden Er Eddie Slovik, İç Savaş'tan bu yana firar nedeniyle idam edilen tek ABD askeri olmuştu. İlginç bir şekilde, İkinci Dünya Savaşı sırasında Avrupa'da yaklaşık 50.000 Amerikalı asker firar etmesine rağmen, bu cezayı alan sadece Slovik oldu.
Askeri infazlarda 65 yıllık ara
ABD ordusunun gerçekleştirdiği en son idam 13 Nisan 1961 tarihinde Kansas'taki Fort Leavenworth'ta yapılmıştı. Er John A. Bennett, 11 yaşındaki bir Avusturyalı kıza tecavüz ve cinayet teşebbüsünden hüküm giydikten sonra asılarak idam edilmişti.
1942 ile 1961 yılları arasında ABD ordusu toplam 160 asker ve silahlı kuvvetler mensubunu idam etmişti. Bunların 141'i İkinci Dünya Savaşı döneminde (1942-1945) gerçekleştirilmişti. O dönemdeki infazların 70'i Avrupa Cephesi'nde yapılmış ve çoğunlukla asma yöntemi kullanılmıştı.
Hasan'ın durumu ve suçu
56 yaşındaki Nidal Hasan, şu anda Kansas'taki Fort Leavenworth'taki ABD Disiplin Kışlası'nda idam mahkumu olarak tutuluyor. Filistinli bir aileden gelen Hasan, saldırı sırasında sivil güvenlik görevlileri tarafından vurulmuş ve belden aşağısı felç olmuştu. O günden bu yana tekerlekli sandalyeye bağımlı yaşıyor.
Kasım 2009'da gerçekleşen saldırıda 13 kişi hayatını kaybetmiş, 32 kişi yaralanmıştı. Hasan saldırı sırasında "Allahu Ekber" (Allah büyüktür) diye bağırmıştı. 2013 yılındaki askeri mahkemesinde, saldırıyı Taliban'ı desteklemek amacıyla gerçekleştirdiğini belirtmişti. Eski bir ordu psikiyatristi olan Hasan, Afganistan'daki görevine gitmesine kısa süre kala bu saldırıyı düzenlemişti. Saldırıyı Irak ve Afganistan operasyonlarına duyduğu tepkinin motive ettiği ortaya çıkmıştı.
Askeri bir jüri tarafından ölüm cezasına çarptırılan Hasan'ın infazının 3 Aralık tarihinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Askeri idam sisteminin güncel durumu
Fort Leavenworth'ta şu anda yaklaşık yedi kişi idam mahkumu olarak bekliyor. 1984 yılında Askeri Adalet Yasası kapsamında yeniden yürürlüğe giren askeri ölüm cezası, 15 farklı suç için uygulanabiliyor. Mevcut tüm askeri idam mahkumları, kasıtlı cinayet veya ağır cinayet suçlarından hüküm giymiş durumda.
Bu gelişme, ABD genelinde ölüm cezası uygulamalarının azaldığı bir döneme denk geliyor. 2026 itibarıyla 27 eyalet ölüm cezasını yasalarında bulundursa da, sadece yaklaşık 21 eyalet aktif olarak infaz gerçekleştiriyor. Ülke genelinde idam mahkumu sayısı 32 yılın en düşük seviyesi olan 2.004 kişiye gerilemiş durumda. 2025 yılında ölüm cezasına halk desteği 50 yılın en düşük oranı olan yüzde 52'ye düşmüştü.
Tennessee eyaletinde yakın zamanda zehirli iğneyle gerçekleştirilen infaz girişiminden sağ kurtulan Christa Pike'ın ardından başlayan tartışmalar, Hasan vakasıyla yeni bir boyut kazanmış durumda.
