Suudi Arabistan'ın boru hattı kararı petrol fiyatlarını 4 ayın zirvesine taşıdı
Suudi Arabistan'ın kritik Doğu-Batı petrol boru hattını kapatma kararı, Brent petrol fiyatlarını varil başına 108 dolara yükselterek 4 ayın en yüksek seviyesine çıkardı. Geçen hafta yüzde 9'dan fazla yükselen petrol fiyatları, insansız hava aracı saldırıları sonrası alınan önlemle yeniden sıçrama yaptı.
Suudi Arabistan yetkilileri, Perşembe günü gerçekleşen saldırıların ardından güvenlik önlemi olarak Doğu-Batı boru hattındaki operasyonları askıya aldıklarını duyurdu. 1.200 kilometre uzunluğundaki boru hattı, ülkenin doğu petrol sahalarından Kızıldeniz limanı Yanbu'ya günlük 7 milyon varil kapasiteyle petrol taşıyor ve Hürmüz Boğazı'nı bypass eden en önemli enerji güzergahlarından biri olarak öne çıkıyor.
Boru hattının ne zaman yeniden faaliyete geçeceğine dair henüz bir açıklama yapılmadı. Bu durum, piyasalarda belirsizliği artırırken, fiyatlar 11 Eylül'de 104 dolar seviyesinden yükselişe geçerek hafta içinde 109 dolara yaklaşan seviyelere ulaştı. Mevcut fiyatlar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 56 daha yüksek seyrediyor.
Hürmüz krizi enerji akışını felç etti
Doğu-Batı boru hattının kapatılması, ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda süregelen çıkmazıyla birleşince Ortadoğu'da enerji akışının sürekliliği konusundaki endişeleri derinleştirdi. Normal koşullarda günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşıyan ve küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yüzde 25'ini oluşturan Hürmüz Boğazı, Şubat ayından bu yana trafiğin yüzde 90'dan fazlasının kesilmesiyle dünya enerji piyasalarında büyük bir kriz yarattı.
Suudi Arabistan, normal şartlarda Hürmüz üzerinden günlük yaklaşık 5,5 milyon varil petrol ihraç ederek boğazdan geçen ham petrol akışının yüzde 38'ini tek başına oluşturuyor. Bu bağımlılık, alternatif Doğu-Batı güzergahını stratejik açıdan kritik hale getiriyor.
Kapatılan boru hattının 7 milyon varil günlük kapasitesinin yaklaşık 2 milyon varili Suudi Arabistan'ın batı kıyısındaki rafinerilere yönelikken, kalan 5 milyon varil ihracat için ayrılmış durumda. Bu, kesintinin ihracat üzerindeki etkisinin başlangıçta öngörülenden daha büyük olduğunu gösteriyor.
Geçmişte de hedef alınmıştı
Doğu-Batı boru hattı daha önce Nisan ayında da saldırıya uğramış ve kapasitenin günlük yaklaşık 700 bin varil azalmasına yol açmıştı. Suudi Arabistan o dönemde birkaç gün içinde tam kapasiteyi yeniden sağlamayı başarmıştı.
Diplomatik görüşmeler askıya alındı
Kriz devam ederken, Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, İran ile birkaç Körfez ülkesi arasında Hürmüz üzerinden geçici bir nakliye koridoru kurulmasına ilişkin görüşmelerin ertelendiğini açıkladı. Haberlere göre Suudi Arabistan'ın bu öneriyle ilgili endişeleri bulunurken, Bahreyn katılmayacağını bildirdi.
ABD ve İran, Haziran ayında çatışmayı sona erdirmek için bir mutabakat zaptı imzalamış ancak Temmuz ayında İran'ın Hürmüz üzerinde kontrol sağlamak amacıyla ticari gemilere yönelik saldırılar başlatmasıyla gerginlik yeniden tırmandı.
Alternatif güzergahlar sınırlı
Körfez bölgesinde Hürmüz Boğazı'nı bypass edebilecek operasyonel petrol boru hatlarına yalnızca Suudi Arabistan ve BAE sahip durumda. BAE'nin Fujairah'a uzanan boru hattı günlük yaklaşık 1,8 milyon varil kapasiteye sahip ve ülke bu kapasiteyi iki katına çıkaracak yeni bir boru hattı projesinde çalışmalarını sürdürüyor.
Mevcut durumda Suudi Arabistan'ın boru hattının kapatılması, sınırlı alternatif ihracat güzergahlarının bulunduğu bir ortamda küresel petrol piyasaları üzerinde ciddi baskı yaratmaya devam ediyor.
