İsrail savunma bütçesi krizi nedeniyle Apache helikopteri alımını kaybetti, hava savunma füze tedariği durdu
İsrail Savunma Kuvvetleri, savunma bütçesindeki ek ödeneğin aylar süren gecikme nedeniyle onaylanmaması sonucu ciddi tedarik sorunlarıyla karşı karşıya kaldı. ABD'li havacılık devi Boeing'den sipariş edilen 12 adet Apache taarruz helikopterinin üretim hattındaki sırası iptal edildi ve hava savunma sistemleri için hayati öneme sahip önleme füzelerinin alımı durdu.
Kanal 12'nin haberine göre İsrail, Boeing'in Mesa, Arizona'daki üretim tesislerinden AH-64E Apache taarruz helikopterleri tedarik edecekti. Ancak gerekli ödeme belirlenen zaman diliminde aktarılamadı. Bunun üzerine Boeing'in İsrail için ayırdığı üretim hattı sırası iptal edildi ve helikopterler sırada bekleyen başka bir ülkeye satılacak. Boeing, program tarihindeki en büyük uluslararası siparişlerden biri olan Polonya'ya 96 Apache teslimatına 2028'de başlayacak. İsrail'e yapılacak teslimatın ise üç yıl kadar gecikebileceği belirtiliyor.
Ağustos'tan beri bekleyen 15 milyar şekellik ödeme
Mart 2026'da onaylanan savunma bütçesi 143 milyar şekel (yaklaşık 47,3 milyar dolar) olarak belirlenmişti. Bu rakam, 2023 öncesi dönemde yıllık 17 milyar dolar civarında seyreden savunma harcamalarına kıyasla dramatik bir artışı temsil ediyordu. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun talimatıyla ordunun 2026 bütçesi daha sonra 183 milyar şekele (60,6 milyar dolar) yükseltildi.
Ancak ağustos ayında aktarılması planlanan 15 milyar şekellik ilk dilim hâlâ ödenmedi. Maliye Bakanlığı, talep edilen kaynağın acil ihtiyaçlardan ziyade onay alınmadan biriktirilen borçları kapatmaya yönelik olduğunu ileri sürerek bütçe transferini onaylamadı.
Hava savunma sistemleri için füze alımı durdu
Kanal 13'ün haberine göre bütçe krizinin en kritik sonuçlarından biri, çok katmanlı hava savunma sistemleri için önleme füzelerinin tedarikinin durmasıydı. İsrail'in hava savunma mimarisi, kısa menzilli tehditler için Iron Dome, 40-300 kilometre menzilli füzeler için David's Sling ve uzun menzilli balistik füzeler için Arrow-2 ve Arrow-3 sistemlerinden oluşuyor. Bu sistemlerin kullandığı önleme füzelerinin her biri 1-2 milyon dolar arasında maliyete sahip.
Iron Dome sistemi 2011'den bu yana yüzde 90'ın üzerinde başarı oranıyla 5.000'den fazla roketi önlemiş durumda. David's Sling ise Rafael Advanced Defense Systems ve ABD'li Raytheon tarafından ortaklaşa geliştirilerek 2017'de operasyonel hale getirildi. Füze tedarikinin durması, bu sistemlerin operasyonel kapasitesini doğrudan etkiliyor.
ABD, İsrail'e 2028'e kadar sürecek 10 yıllık bir mutabakat muhtırası çerçevesinde yıllık yaklaşık 3,8 milyar dolar askeri yardım sağlıyor. Bu yardımın 500 milyon doları Iron Dome ve David's Sling gibi füze savunma programlarına ayrılmış durumda. Ancak bu düzenli ABD desteği, İsrail'in ihtiyaç duyduğu ek bütçenin yerine geçmiyor.
Çok cepheli operasyonlar baskı altında
Geciken ödemelerin ve yedek parça eksikliğinin ordunun Gazze, Batı Şeria ve Lübnan'daki operasyonel yeteneğini olumsuz etkilediği belirtildi. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, sahada sürdürülen askeri operasyonların yanı sıra hükümet düzeyinde de bir bütçe mücadelesi vermek zorunda kaldıklarını ifade etti.
Ordunun savunma ve saldırı operasyonlarını sürdürebilmek için 15 milyar şekele (yaklaşık 4,92 milyar dolar) acilen ihtiyaç duyduğu vurgulandı. Bütçe yetersizliği yalnızca hava gücünü değil, kara unsurlarını da doğrudan etkiliyor.
Başbakan Netanyahu, sorunu çözmek için ek bütçe yasasının mecliste görüşülmesini sağlamak amacıyla muhalefet lideri Yair Lapid ile görüşme gerçekleştirdi. Ancak Maliye Bakanlığı ile ordu arasındaki anlaşmazlık devam ediyor.
