Kosova Meclisi son dakikada cumhurbaşkanı seçti, erken seçim krizinden kurtuldu
Kosova Meclisi, 73 yaşındaki ekonomist ve Kosova Bilimler ve Sanatlar Akademisi (ASHAK) Başkanı Justina Shiroka Pula'yı ülkenin yeni cumhurbaşkanı seçti. Seçim, anayasal sürenin sona ermesine sadece dakikalar kala tamamlandı ve böylece Kosova iki yıl içinde dördüncü erken seçime gitmekten kurtuldu.
Kosova Anayasa Mahkemesi'nin 23 Eylül tarihli kararına göre, yeni cumhurbaşkanının seçilmesi için öngörülen 60 günlük anayasal süre 8 Ağustos'ta başlamış ve 6 Ekim gece yarısı sona erecekti. Süre dolduğunda Meclis feshedilecek ve ülke yeniden seçime gidecekti.
Oylama süreci dikkat çekici bir zamanlamaya sahip oldu. Gizli oylama, anayasal son tarih olan gece yarısından sadece altı dakika önce başladı. Sonuçlar ise gece yarısından 13 dakika sonra açıklandı. Bu durum, seçimin anayasallığı konusunda potansiyel bir tartışma zemini oluştursa da henüz resmi bir itiraz gelmedi.
Siyasi uzlaşma ve tartışmalı yasa değişikliği
Başbakan Albin Kurti'nin gün içinde önerdiği cumhurbaşkanı adayları, muhalefet partileri tarafından kabul görmedi. Akşam saatlerinde Shiroka Pula'nın aday gösterilmesi ise ana muhalefet partisi Kosova Demokratik Partisi (PDK) tarafından şartlı olarak desteklendi.
PDK, cumhurbaşkanı seçimi yapılmadan önce Hollanda'nın Lahey kentindeki Kosova Özel Mahkemesi'nin faaliyetlerini düzenleyen yasanın değiştirilmesini şart koştu. Bu mahkeme, 16 Eylül 2026'da eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) komutanları dahil dört kişiyi savaş suçlarından mahkum etmişti. Eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi 25 yıl, Kadri Veseli 18 yıl, Rexhep Selimi 13 yıl ve Jakup Krasniqi 25 yıl hapis cezası almıştı.
Kosova Meclisi Genel Kurulu, cumhurbaşkanlığı seçiminden önce mahkemenin yetkilerini sınırlandırmayı öngören yasa değişikliğini kabul etti. Tasarı, bazı dosyaların Kosova yargısında görülmesini, bazı cezaların en fazla 15 yıl olmasını ve bazı mahkumların cezalarını Kosova'da çekmesini içeriyor. Meclis binası önünde bekleyen binlerce kişi, tasarının kabulünün ardından sevinç gösterileri yaptı.
Seçim sonuçları ve yemin töreni
120 sandalyeli Mecliste yapılan oylamaya 84 milletvekili katıldı. Shiroka Pula 81 oy alarak cumhurbaşkanlığına seçilirken, PDK Milletvekili Eliza Hoxha 1 oy aldı ve 2 oy geçersiz sayıldı.
Oylamanın ardından Genel Kurul salonunda yemin eden Shiroka Pula, Kosova'nın tüm vatandaşlarının cumhurbaşkanı olacağını ve ülkenin bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaya tüm gücünü adayacağını belirtti.
Yeni cumhurbaşkanının özgeçmişi
Ekonomi alanında uzun yıllar akademisyenlik yapan Shiroka Pula, 1984 yılında Zagreb Üniversitesi Ekonomi Bilimleri Fakültesi'nde ekonomik kalkınma teorisi ve politikası alanında lisansüstü eğitimini tamamladı. 2008-2011 yıllarında Kosova Enerji ve Madencilik Bakanı, 2011-2014 yıllarında milletvekili olarak görev yaptı.
Aralık 2025'te 1975 yılında kurulan ve Kosova'nın bilim ve sanat alanındaki en yüksek kurumu olan ASHAK'ın başkanlığına seçilen Shiroka Pula, bu göreve getirilen ilk kadın oldu. Akademi, fahri bir kurum olarak yürütme yetkisi bulunmayan danışma niteliğinde çalışmalar yürütüyor.
Siyasi krizin arka planı
Kosova, cumhurbaşkanlığı koltuğunun boş kalmasının tetiklediği anayasal kriz nedeniyle Haziran 2026'da erken seçime gitmişti. Eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'nin görev süresi 4 Nisan 2026'da sona ermiş ve Meclis Başkanı Albulena Haxhiu altı aya kadar geçici cumhurbaşkanı olarak görev yapmaya başlamıştı.
7 Haziran 2026'da yapılan parlamento seçimlerinde, iktidar partisi Vetevendosje 120 sandalyeli Meclis'te 53 sandalye kazanmıştı. Eğer 6 Ekim gece yarısına kadar cumhurbaşkanı seçilememeseydi, Kosova iki yıldan kısa süre içinde dördüncü kez erken seçime gidecekti.
Büyük ölçüde törensel yetkilere sahip cumhurbaşkanlığı makamı, ülkenin devlet başkanı rolünü üstleniyor ancak önemli yürütme yetkileri bulunmuyor.
